vibrafoon

Vibrafoon (NL), Vibraphon (D), vibraharp, vibes (E), vibrafonó (IT), vibraphone (F), vibrafónon (SP)

FAMILIE: slaginstrumenten: idiofonen
TOONOMVANG: omvang meestal 3 octaven: f - f3. De notatie is gelijk aan de klank.
MATERIAAL: de marimba heeft een metalen frame en metalen (aluminium) staven met daaronder bevestigd metalen (aluminium) resonatoren
GROOTTE: de vibrafoon bestaat in verschillende formaten.

De vibrafoon is een metalen staafspel met resonatoren. Hij is in 1921 in de Verenigde Staten ontwikkeld, waarschijnlijk uit het klokkenspel, en op de markt gebracht door de Leedy Manufacturing Company. Een verbeterde versie, ontworpen door Henry Schluter van Deagen Inc. in 1927, is het voorbeeld van de huidige vibrafoons. Aanvankelijk werd hij alleen in de amusementsmuziek en jazz gebruikt. Hij lijkt op een xylofoon en marimba (ook idiofonen), maar waar bij deze instrumenten op houten toetsen wordt geslagen om geluid voort te brengen, gebeurt dat bij de vibrafoon op metalen toetsen. Onder deze metalen staven bevinden zich buisvormige resonatoren, bovenin afgesloten met schijfjes, plaatjes, die door een elektromotor aan het draaien worden gebracht. Hierdoor ontstaat het typische vibrato (trillend geluid) effect. Hieraan dankt de vibrafoon dan ook zijn naam. De resonatoren zijn aan de onderkant dicht. Om het geluid op elk gewenst tijdstip te dempen, bevindt zich onder de toetsen een dempbalk. Door het pedaal van de vibrafoon met de voet in te drukken komt de dempbalk los van de toetsen waardoor je de duur van toon verlengt.

vibrafoon mallets

De klankstaven worden aangeslagen met speciale vibrafoonstokken. Wanneer je met een daarvoor bestemde mallet op een optimaal gestemde vibrafoontoets slaat, produceert deze een aantal boventonen: de grondtoon, een dubbeloctaaf en een tripeloctaaf met grote terts. In tegenstelling tot bij een fluit of snaarinstrument zijn de boventonen bij een vibrafoon niet uit zichzelf harmonisch. Ze moeten daar met veel moeite in gebracht worden door de toets aan de onderzijde op precies de juiste wijze uit te hollen. Het aantal mallets waarmee wordt gespeeld varieert. Sommige vibrafonisten spelen met twee mallets, in ieder hand één. Maar vaak worden twee mallets per hand gebruikt. Hiermee is het dan ook mogelijk om akkoorden te spelen.

De vibrafoon wordt het meest gebruikt in de jazz en in Latin. Toch wordt in harmonieorkesten en in modernere klassieke muziek de vibrafoon ook gebruikt. De vibrafoon heeft veel mogelijkheden wat betreft dynamiek en klank.

Pin It